محمد حسين ابن خلف تبريزى ( برهان )

4

فرهنگ فارسى برهان قاطع ( فارسى )

بكشند چه فقير جامع لغات و تابع ارباب لغت است نه واضع و باللّه التوفيق . ابيات چو برهان از ره توفيق يزدان * مر اين مجموعه را گرديد جامع پى تاريخ اتمامش قضا گفت * كتاب نافع برهان قاطع فايدهء اول : در بيان معرفت زبان درى و پهلوى و فارسى . فايدهء دوم : در بيان چگونگى زبان فارسى . فايدهء سيم : در بيان معرفت تعداد حروف تهجى و تفرقه ميان دال و زال و صيغه‌هايى كه در فارسى مقرر است . فايدهء چهارم : در بيان تجويز تبديل هر يك از حروف بيست و چهارگانه فارسى به حروف ديگر . فايدهء پنجم : در ضماير و آن از چند حرف به هم مىرسد . فايدهء ششم : در بيان حروف مفرده كه در اوايل و اواسط و اواخر كلمات به جهت دريافت معانى مقصوده بياورند . فايدهء هفتم : در ذكر حروف و كلماتى كه به جهت حسن و زيب كلام مىآورند . فايدهء هشتم : در بيان معانى حروف و كلماتى كه در آخر اسماء و افعال به جهت معانى گوناگون درآورند . فايدهء نهم : در بيان توصيف آنچه صاحبان املا را از دانستن آن گريز نيست و اللّه اعلم . گفتار اول : در حرف همزه با حروف تهجى مبتنى بر بيست و هفت بيان . گفتار دوم : در حرف باى ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست و پنج بيان . گفتار سيم : در حرف باى فارسى با حروف تهجى مبتنى بر بيست و يك بيان . گفتار چهارم : در حرف تاى قرشت با حروف تهجى مبتنى بر بيست و چهار بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ثاى مثلثه باشد . گفتار پنجم : در حرف جيم ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست بيان . گفتار ششم : در حرف جيم فارسى با حروف تهجى مبتنى بر بيست و دو بيان . گفتار هفتم : در حرف حاى حطى با حروف تهجى مبتنى بر سيزده بيان . گفتار هشتم : در حرف خاى ثخذ با حروف تهجى مبتنى بر بيست بيان . گفتار نهم : در حرف دال ابجد با حروف تهجى مبتنى بر بيست و يك بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ذال نقطه‌دار باشد . گفتار دهم : در حرف راى قرشت با حروف تهجى مبتنى بر بيست و سه بيان . گفتار يازدهم : در حرف زاى هوّز با حروف تهجى مبتنى بر هيجده بيان . گفتار دوازدهم : در حرف زاى فارسى با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان . گفتار سيزدهم : در حرف سين بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر بيست و چهار بيان . گفتار چهاردهم : در حرف شين نقطه‌دار با حروف تهجى مبتنى بر بيست و سه بيان . گفتار پانزدهم : در حرف صاد بىنقطه با حروف تهجى مبتنى بر ده بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ضاد نقطه‌دار باشد . گفتار شانزدهم : در حرف طاى حطى با حروف تهجى مبتنى بر دوازده بيان و يك انجام كه آن محتويست بر چند لغت كه اول آنها ظاى نقطه‌دار باشد .